Mapa Wysp Alandzkich

położenie, ludność | klimat, pogoda | turystyczny niezbędnik | dojazd z Polski | adresy, telefony | mapy | zdjęcia | Mariehamn | główna wyspa | archipelag | Alandy na rowerze | webcam

Pobierz tekst całego przewodnika w formacie PDF, stan na 7.4.2009  (33 strony, 1,32 MB)        Acrobat Reader Pobierz program do odczytu plików pdf

powierzchnia ogółem

13 324 km²

ilość turystów 2012 (2011)

około 2 100 000 (2 220 000)

  - w tym powierzchnia lądowa

1 552 km² (11,6%)

Ilość noclegów ogółem 2012

około 360 000

współrzędne centrum Mariehamn

60°06'N, 19°57'E (60.1N, 19.9E)

  - w tym w hotelach

178 200

najwyższe wzniesienie

Orrdalsklint, 128,8 m n.p.m.

  - w tym na campingach

91 300

status państwowy

prowincja autonomiczna

strefa czasowa

UTC+2, czas południka 30E

symbole autonomii

godło, flaga, znaczki pocztowe

wyróżnik pocztowy

AX

oficjalny język

szwedzki, 89,4% mieszkańców

sklepy czynne

7 dni w tygodniu

religia

protestantyzm, 82% mieszkańców

opłata klimatyczna

nie obowiązuje

ludność ogółem 1.1.2014

28 666

widokówka lub list do całej Europy

1,00 EUR

  - w tym ludność Mariehamn 

11 393

godziny otwarcia banków

9:30 - 16:15

gęstość zaludnienia

18 osób/km² powierzchni lądowej

samochodów osob. na 1000 mieszk.

755

średnia długość życia

82,2 lat

dozwolona prędkość km/h

90/70/50/30

liczba gmin

16

mandaty za wykroczenia drogowe

od 200 EUR wzwyż

waluta

euro (EUR)

używanie telefonów podczas jazdy

od 1.3.2007 niedozwolone

PKB per capita 2011

32 012 EUR

przestępczość

znikoma

koszty utrzymania

118% średniego poziomu w UE

bezrobocie 2013

około 2,8% (6% do 25 lat)

 


Przewodnik po AlandachWyspy Alandzkie nazywane są często Perłą Bałtyku (Östersjöns pärla). Piękne krajobrazy, czyste powietrze i woda, setki kilometrów krętego wybrzeża, nieskażona przyroda - to wymarzone miejsce dla żeglarzy, wędkarzy, rowerzystów i wszystkich spragnionych kontaktu z naturą. W roku 20 przybyło tu ponad 2 mln osób, głównie ze Szwecji (84%) i Finlandii. Niemal połowa stałych mieszkańców utrzymuje się z turystyki, pracując w usługach, na promach lub wynajmując domki letnie i sprzęt turystyczny. Sezon letni jest krótki, trwa praktycznie dwa i pół miesiąca. W tym czasie jest tu tłoczno, organizowane są różnorodne imprezy, festiwale, koncerty, międzynarodowe parady jachtów, widowiska folklorystyczne i inne. Na Alandy warto przyjechać na początku lipca, można wtedy podziwiać białe noce. Co roku biura turystyczne oraz armatorzy Viking Line i Eckerö Linjen wydają obszerne katalogi w czterech językach zawierające wszystkie niezbędne informacje związane z pobytem na Alandach. Są tam m.in. szczegółowe opisy i zdjęcia wszystkich miejsc noclegowych, zarówno hoteli, pensjonatów jak i licznych campingów. Ceny noclegów są zróżnicowane i zależą od pory roku oraz standardu. Walutą oficjalną jest euro, jednak korony szwedzkie również są akceptowane. Większość sklepów honoruje także karty kredytowe VISA Classic, Eurocard i inne.


STATUS, JĘZYK, RELIGIA

Wyspy Alandzkie są autonomiczną prowincją Finlandii, obszarem zdemilitaryzowanym i neutralnym, posiadają własny rząd i parlament. Językiem urzędowym jest szwedzki, którym posługuje się 89,4% mieszkańców (w całej Finlandii zaledwie 5,6%). 82% ludności należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Przeciętny Alandczyk odwiedza kościół dwa i pół raza w roku.

Ludność według grup językowych 2001-2009 (PDF)


LUDNOŚĆ  

1 stycznia 2014 Alandy liczyły 28 666 mieszkańców. Jedyne miasto, a zarazem stolicę - Mariehamn zamieszkiwało tego dnia 11 393 osób, co stanowi prawie 40% ogółu ludności. Blisko połowa zamieszkuje główną wyspę (poza Mariehamn), a pozostałe 10% - archipelag. 69,6% ludności to rdzenni Alandczycy, 20,2% przybysze z Finlandii, 6,4% ze Szwecji, 3,9% z pozostałych krajów. Gęstość zaludnienia wynosi 18 osób/km². Na Alandach jest 14 957 gospodarstw domowych, ponad 800 gospodarstw rolnych i 9 000 domków letniskowych. Średnia długość życia wynosi 82,2 lat (84,4 kobiety, 80,0 mężczyźni). Na 100 mężczyzn w wieku 15-44 lata przypada 97 kobiet.

  Ludność według gmin 1910-2008 (PDF)


PODZIAŁ TERYTORIALNY

Alandy podzielone są na 16 gmin, w nawiasach powierzchnia lądowa i ilość mieszkańców 1.1.2012: Brändö (103 km², 480), Eckerö (111 km², 978), Finström (121 km², 2527), Föglö (131 km², 577), Geta (84 km², 492), Hammarland (133 km², 1526), Jomala (142 km², 4249), Kumlinge (96 km², 361), Kökar (58 km², 249), Lemland (112 km², 1860), Lumparland (36 km², 399), Mariehamn (12 km², 11346), Saltvik (151 km², 1810), Sottunga (27 km², najmniejsza gmina w całej Finlandii, 103 mieszkańców), Sund (108 km², 1032) i Vårdö (101 km², 449). Na Wyspach znajduje się 19 kościołów i kaplic, które tworzą dekanat alandzki złożony z 10 parafii.

Mapa podziału terytorialnego Wysp Alandzkich    Więcej o dekanacie alandzkim i kościołach


PORÓWNANIE CZASU

Na Alandach obowiązuje czas 30. południka, wschodnioeuropejski (EET). Tak więc gdy w Polsce i Szwecji jest godzina 12:00, w Mariehamn jest 13:00. Czas letni i zimowy wprowadzany jest na podstawie norm Unii Europejskiej, a więc w tych samych dniach, co w Polsce. Południe astronomiczne (górowanie Słońca) przypada w godz. 12:24-12:55, a w okresie obowiązywania czasu letniego 13:24-13:47.


SKLEPY I GASTRONOMIA

Sklepy spożywcze czynne są z reguły w godz. 9-17(18), w soboty 9-13. W Mariehamn i okolicy bywają czynne również wieczorem i w niedziele. Restauracje, bary, jadłodajnie, pizzerie, kawiarnie, kioski spożywcze - jest ich pod dostatkiem, szczególnie w Mariehamn. Otwarte są z reguły od 11 do 20 lub dłużej. Po sezonie letnim wiele z nich jest jednak nieczynnych. Informacja turystyczna dysponuje wykazem wszystkich sklepów i punktów gastronomicznych oraz godzinami ich otwarcia.


POCZTA

Wysyłane stąd widokówki z pozdrowieniami i wszelkie inne przesyłki muszą być zaopatrzone w miejscowe, alandzkie znaczki pocztowe. Na list do 20 g lub widokówkę do Polski należy nakleić znaczek za 1 EUR. List o wadze do 50 g wymaga znaczka za 1,90 EUR. Urzędy pocztowe czynne są w dni robocze w godz. 9-17, w Mariehamn również w soboty w godz. 11-14. Nazwę miejscowości na przesyłkach z Polski należy poprzedzać wyróżnikiem AX, a nie FIN, czyli piszemy: AX-22100 MARIEHAMN, ÅLAND, FINLAND (decyzja Światowej Organizacji Poczty UPU z 14.1.2002, ISO 3166). Wysyłając listy ze Szwecji nie piszemy FINLAND. Na poczcie w Mariehamn można wykupić abonament oraz nabyć większość dotychczas wydanych znaczków po cenie nominalnej. Znaczki lub serie o wyczerpanym nakładzie można próbować uzyskać u miejscowych lub zagranicznych filatelistów.


BANKI, WALUTA

Banki czynne są w dni robocze w godz. 9:30-16:15, jednak poza Mariehamn mogą być zamknięte w środy. Większość bankomatów akceptuje przy wypłatach gotówkowych jedynie fińskie karty bankowe. Możliwe są jednak wypłaty gotówki z kart kredytowych VISA w bankach Nordea, Leonia i Andelsbanken, znajdujące się przy Torggatan, głównej ulicy Mariehamn oraz w Godby (wym. gudby) przy centrum handlowym. Bankomaty przyjmują jedynie karty wypukłe, tak więc z kartami Visa Elektron, czy Maestro mogą być problemy. Obowiązującą walutą jest euro (EUR). W większości sklepów i punktów usługowych akceptowane są także korony szwedzkie. Banki i niektóre recepcje hotelowe dokonują wymiany walut.


BAZA TURYSTYCZNA  

W roku 2012 Wyspy Alandzkie odwiedziło ponad 2 mln turystów, co daje ponad 80 turystów na jednego mieszkańca. 50% turystów to Szwedzi, 38% Finowie. Do dyspozycji gości są 22 hotele, 34 pensjonaty, 70 campingów i pól namiotowych oraz 9 000 domków letniskowych o różnym standardzie. 33% przyjezdnych korzysta z hoteli, 9% z pensjonatów, 32% nocuje w domkach campingowych i 26% we własnych namiotach.  


CENY NOCLEGÓW 2013 I REZERWACJE

Ceny w hotelach zaczynają się od 90 EUR za pokój dwuosobowy ze śniadaniem. Za dobę w pensjonacie zapłacimy około 70 EUR za "dwójkę" w pełni sezonu. Wynajem domku letniskowego dla 4 osób (ok. 40 m², trzy pokoje, wnęka kuchenna, umywalka, ciepła woda, lodówka, ogrzewanie elektryczne, łódź wiosłowa) to wydatek ok. 60 EUR za dobę lub 300 EUR za tydzień. Najtańsze są campingi. Ich standard, podobnie jak domków, jest różny. Przykładowe opłaty za dobę na średniej klasy polu namiotowym: osoba 4-5 EUR, namiot 2 EUR, samochód 2 EUR, przyczepa 2 EUR, samochód campingowy 4 EUR, dostęp do elektryczności 3 EUR. Często płaci się 15-20 EUR za dobę za wszystko razem (dwie osoby, namiot, samochód, prąd, woda). Noclegi można rezerwować bezpośrednio w wybranym miejscu (telefon, fax, mail) lub przez biuro podróży. W informacji turystycznej otrzymać można pełna listę miejsc noclegowych, jednak nie dokonuje ona rezerwacji. Campingi czynne są z reguły od maja do końca września. 


CENY PALIWA

Paliwo jest tu drogie, dlatego warto zatankować samochód przed przyjazdem, w Szwecji lub na stałym lądzie Finlandii. Na miejscu w paliwo zaopatrzyć się można nie tylko w Mariehamn, ale także w pobliżu lokalnych sklepów i sklepików, znajdujących się w każdej gminie. 

Uwaga: gaz płynny LPG jest niedostępny dla samochodów prywatnych.


CENY ŻYWNOŚCI

Ceny żywności są dużo wyższe niż w Polsce oraz według oficjalnych danych statystycznych aż o 13% wyższe niż na stałym lądzie Finlandii i w Szwecji. Od roku 2000 ceny żywności wzrosły o 18%, a ogólne koszty utrzymania o 22%. Wszelkie rekordy bije cena chleba, która nierzadko dochodzi do 10 EUR za 1 kg. Warto więc zabrać ze sobą jak najwięcej pieczywa. Jedynie ceny makaronu i ryżu są podobne jak w Polsce. Gdy w przypadku innych artykułów, szczególnie przemysłowych, można jeszcze mówić o pewnej konkurencji między sklepami oraz od czasu do czasu trafić na jakąś wyprzedaż, to jeśli chodzi o towary codziennego użytku panuje tu powszechna drożyzna. Często ceny w euro są podobne do cen w Polsce w złotych. Stosunkowo tanim supermarketem jest Sparhallen (wym. sparhallen), położony 3 km na północ od Mariehamn, przy drodze na Godby (wym. gudby).

Ceny wybranych artykułów spożywczych w supermarkecie Erik Mattsson w Godby maju 2013:

artykuł

EUR

artykuł

EUR

artykuł

EUR

bułka paryska 320 g

2,69

masło Enilett 1 kg

7,49

winogrona 1 kg

2,99

bułka zwykła 50 g

0,65

jogurt 1 kg

2,09

jabłka 1 kg

2,09

mleko zwykłe 1,5% 1 l

1,49

kurczak z rożna 1 kg

7,49

cukier 1 kg

2,49

mięso mielone 1 kg

8,90

pomidory 1 kg

2,99

miód 1 kg

6,99

kotlety schabowe 1 kg

7,90

jaja 10 szt.

1,99

dżem truskawkowy 1 kg

8,68

antrykot 1 kg

17,90

cytryny 1 kg

1,99

kawa President 500 g

5,89

szynka gotowana 1 kg

19,50

banany 1 kg

1,99

woda mineralna, Fanta 1,5 l

1,99

ser żółty Edamski 1 kg

9,80

pomarańcze 1 kg

2,99

piwo Koff III but. 33 cl

1,99

Podane ceny dotyczą najtańszych artykułów w danym asortymencie, jeśli takie występują


CENY SPRZĘTU TURYSTYCZNEGO 2013

Rower zwykły, również z przyczepką lub dziecinny kosztuje 8-10 EUR za dobę lub 40-50 EUR za cały tydzień, rower górski odpowiednio 15 i 75 EUR, tandem 20 i 100 EUR, kajak 50 i 120 EUR, narty wodne 20 i 60 EUR. Motorówki do 40 KM do 4 godz. 75 EUR, do 8 godzin 100 EUR, doba 150 EUR, tydzień 360 EUR. Łodzie z silnikiem do 10 KM: 45 EUR do 4 godzin, 70 EUR do 8 godzin, 100 EUR za dobę, 190 EUR za tydzień. Do prowadzenia motorówek nie są wymagane specjalne dokumenty. Duża wypożyczalnia sprzętu turystycznego Ro No Rent znajduje się tuż przy terminalu promowym Viking Line w Mariehamn i czynna jest od czerwca do 15 sierpnia we wszystkie dni tygodnia w godz. 9-18 (przerwa 12-13), tel. +358 18 12820, +358 400 529 315, mail rono@aland.net . Zalecana jest wcześniejsza rezerwacja sprzętu. Możliwe jest dostarczenie rowerów w dowolne miejsce za dodatkową opłatą. Rowery wypożyczyć można również na większych campingach i w ośrodkach wypoczynkowych.

Wypożyczalnia sprzętu turystycznego Ro No Rent


WĘDKARSTWO

Alandy są rajem dla wędkarzy. Na łowienie ryb należy posiadać kartę wędkarską (do nabycia m.in. w biurach turystycznych i sklepach wędkarskich) oraz przestrzegać okresów ochronnych. Szczególne zezwolenie wymagane jest dla amatorów polowań i nurkowania, wydawane przez miejscowe władze, tel. 25 000. W Polsce istnieje wyspecjalizowana firma, która organizuje wyjazdy wędkarskie na Alandy. Jest to Olafs Sportfiske, Olaf Pona, ul. Podgórna 61/14, 75-335 Koszalin, tel.+48 601 522 850 oraz +46 708 23 75 10, e-mail olaf.pona@olafs.pl Firma znacznie upraszcza formalności związane z organizacją pobytu. Tam też można uzyskać wszelkie informacje dotyczące szczegółów związanych z wędkarstwem na Alandach.


ŻEGLARSTWO

Alandy są atrakcyjne również dla żeglarzy. Firma Midnight Sun Sailing Ltd. zajmuje się wynajmem jachtów pełnomorskich na Alandach. Na stronie internetowej jest wykaz sprzętu, dane techniczne, zdjęcia, aktualne ceny i gotowy formularz do wypełnienia w przypadku zamiaru rezerwacji. Inne wypożyczalnie żaglówek: Marin Teknik Ab, tel. +358 40 575 1555, Midnight Sun Sailing Åland Ab, tel. +358 18 57500.

Opłata portowa w Mariehamn dla jachtów wynosi 18-20 EUR za dobę, niezależnie od ich długości. Opłata ta obejmuje także dostęp do prądu, wody, prysznica, WC, sauny, prasy lokalnej i wstępu na wybrane imprezy kulturalno-rozrywkowe. Ponadto atrakcyjna jest też oferta jednodniowej wycieczki promem do Szwecji (Viking Line lub Eckero Linjen), również wliczona w tę cenę. Opłatę portową należy uiścić bez wezwania w pobliskim biurze, czynnym w lipcu w godz. 7-24, tel. +358 18 19979. Otrzymany bilet w nieprzemakalnej folii należy przymocować w widocznym miejscu na jednostce.

Granicą trzeźwości na morzu jest 1,0 promille. Telefon alarmowy ratownictwa morskiego i lotniczego 19 466 lub ogólny alarmowy 112.

  Wybrane mariny na Wyspach Alandzkich


PRAWO, MORALNOŚĆ

Według organizacji Transparency International, Finlandia jest najmniej skorumpowanym krajem na świecie. Dotyczy to również Wysp Alandzkich. Miejscową ludność charakteryzuje powszechna uczciwość i poszanowanie prawa. Przestępczość występuje tu w znikomym stopniu. Policja wprawdzie istnieje, ale nie narzeka na nadmiar pracy. Mandaty, np. za przekroczenie prędkości, są bardzo wysokie i zależą od dochodów sprawcy wykroczenia. Obowiązuje bezwzględny zakaz wwozu czystego spirytusu. Na terminalach promowych i lotnisku dokonywana jest wyrywkowo kontrola celna. Przeczytaj też informacje dla Polaków udających się do Szwecji i Finlandii.


ZWYCZAJE MIEJSCOWE, OCHRONA PRZYRODY

Zwyczaje miejscowe na Wyspach Alandzkich różnią się od obowiązujących w Szwecji i na stałym lądzie Finlandii. Dozwolone jest wchodzenie do lasu, zbieranie grzybów i owoców leśnych na własne potrzeby. Niedozwolone jest zbieranie niektórych kwiatów i roślin. Należy unikać poruszania się po terenach prywatnych i polach uprawnych. Nocować można jedynie na campingach, w schroniskach lub za zgodą właściciela posesji. Nie wolno nocować w przyczepach campingowych lub w samochodach na terenie miasta, na ulicach, parkingach lub w pobliżu parków. Ogniska wolno rozpalać tylko na campingach lub za wyraźną zgodą gospodarza terenu, natomiast nie wolno tego czynić bezpośrednio na brzegu, skałach, w pobliżu rezerwatów przyrody. Zabronione są wszelkiego rodzaju formy polowania i połowu ryb bez zezwolenia.  

Na terenie Wysp Alandzkich istnieje ponad 20 rezerwatów przyrody, w tym największe: Ramsholmen 6 km na zachód od Mariehamn i Nåtö (wym. note) 7 km na południe od Mariehamn. Ochronie podlega kilkadziesiąt gatunków roślin, większość ssaków i ptaków, a także motyle, płazy i gady z wyjątkiem żmij. 

W trosce o czystość i ochronę środowiska śmieci należy gromadzić w workach, a następnie wyrzucać do przeznaczonych w tym celu kontenerów, najczęściej w pobliżu większych sklepów. Wchodząc do czyjegoś domu zdejmuje się buty. Na przywitanie mówi się "hej".


RUCH DROGOWY

1.1.2012 na Alandach zarejestrowanych było 20 161 osobowych. Na 1 000 mieszkańców przypada ich 711. Średni wiek pojazdu to 14 lat, najstarszy w Europie (w Finlandii i Szwecji 10 lat). Najpopularniejsze marki to Ford, Toyota, Volkswagen i Volvo. Na terenie niezabudowanym obowiązuje ogólne ograniczenie prędkości do 70 km/godz., o ile znaki drogowe nie wskazują inaczej. Parkingi w Mariehamn są bezpłatne i nawet w sezonie nie ma większych problemów z parkowaniem. Obowiązuje natomiast karta parkingowa. Należy jeździć z włączonymi światłami mijania przez całą dobę i przez cały rok, bez względu na pogodę. Nie wolno zatrzymywać się przy lewej krawędzi jezdni dwukierunkowej ani parkować na chodniku. Piesi mają bezwzględne pierwszeństwo na przejściach, również wtedy, gdy oczekują przy krawężniku. Rowerzyści mają pierwszeństwo na wyznaczonych dla nich drogach, jeśli krzyżują się one z drogami kołowymi. Uwaga na liczne skrzyżowania równorzędne, których często można się nie spodziewać! Od listopada do końca marca istnieje obowiązek używania opon zimowych z kolcami - drogi nie są tu posypywane solą z uwagi na ochronę środowiska. Używanie telefonów komórkowych podczas jazdy jest niedozwolone. Granicą trzeźwości jest 0,5 promille. Należy bardzo uważać na zwierzęta leśne, zwłaszcza sarny. Nierzadko można też spotkać się z łosiem, których według stanu na marzec 2009, jest tu aż 714. Wypadki z udziałem zwierząt stanowią 40% wszystkich kolizji na alandzkich drogach i ilość ich wzrasta. Z ogólnej liczby ok. 20 000 saren 338 zginęło w 2008 roku w wyniku potrąceń. Zanotowano też wiele zderzeń z łosiami. Jest to duży problem, dyskutowany często w lokalnych mediach. Rozważa się nawet radykalne zredukowanie ilości zwierząt, co niektórym politykom, popieranym przez niemałe grono miejscowych myśliwych, wydaje się najprostszym rozwiązaniem.

Holowanie pojazdów, Jonnys Bilbärgning, tel. +358 18 317 47.

Mapa i kalkulator do obliczania przybliżonych odległości na Alandach.


KOMUNIKACJA

Autobusy

W Mariehamn kursują autobusy miejskie na dwóch trasach: północnej i południowej. Ponadto istnieje pięć linii autobusowych wzdłuż głównych dróg, wszystkie z Mariehamn: linia 1 przez Hammarland do Eckerö, linia 2 przez Godby do Geta (wym. jeta), linia 3 przez Godby (wym. gudby) do Saltvik, linia 4 przez Godby do Sund i Vårdö (wym. worde), linia 5 przez Lemland do Lumparland. Najwięcej kursów, co godzinę lub dwie, jest w dni powszednie. Wieczorem i w dni świąteczne komunikacja autobusowa jest bardzo ograniczona. Przykładowa opłata za przejazd z Mariehamn do Godby (16 km) 3 EUR, do Eckerö (35 km) 5 EUR. Autobusy zabierają też rowery w miarę wolnego miejsca. Opłata wynosi 4 EUR od roweru niezależnie od długości przejazdu.

Promy

Po archipelagu kursuje 10 promów o różnej pojemności i standardzie. Na wszystkich liniach oprócz Föglö wymagana jest rezerwacja miejsc na samochody. Biuro mieści się w Mariehamn przy Strandgatan 25, w pobliżu dworca autobusowego i czynne jest w dni powszednie w godz. 9-17, tel. 25155, fax 17815, mail: info@alandstrafiken.aland.fi  Opłaty w sezonie 2013 za przewóz samochodów osobowych  wynoszą 20 lub 30 EUR, motocykli i motorowerów 15 lub 20 EUR w obie strony w zależności od długości trasy. Za przewóz roweru opłata wynosi 5 EUR. Pasażerowie nie płacą za przejazd. W przypadku rezerwacji miejsca na całej trasie z głównej wyspy na stały ląd Finlandii, opłata za samochód wynosi 140 EUR, za motocykl 80 EUR. Aby jej uniknąć, należy podróż odbyć w dwóch etapach, nocując po drodze na archipelagu.


OPIEKA MEDYCZNA

Pogotowie ratunkowe tel. 112, ostry dyżur 5355, pomoc stomatologiczna 14 600, lekarz dyżurny weterynarii 14 900.

Szpital Centralny w Mariehamn (Centralsjukhus), 107 łóżek, Sjukhusvägen, tel. 5355.

Przychodnia Ogólna w Mariehamn (Hälsocentralen), Norragatan, tel. 538 500.

Apteki: Central Apoteket Mariehamn, Skarpansvägen 24, tel. 19 714, 19 655, Nya Apoteket Mariehamn, Norragatan 17, tel. 16 511, Godby Apoteket, Godby, tel. 41 600.

Od przyjezdnych z krajów należących do Unii Europejskiej w razie potrzeby skorzystania z opieki medycznej wymagane jest posiadanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (zwana dalej Kartą). Aby uzyskać świadczenia zdrowotne w ramach fińskiej państwowej służby zdrowia należy udać się do gminnego ośrodka zdrowia i tam okazać Kartę oraz paszport. Zależnie od gminy leczenie zostanie zapewnione nieodpłatnie lub za pewną zryczałtowaną opłatą.

W nagłych przypadkach leczenie stomatologiczne można uzyskać od stomatologa dyżurnego w gminnym ośrodku zdrowia po okazaniu Karty i paszportu. Zostanie pobrana pewna zryczałtowana opłata, której wysokość będzie uzależniona od zakresu otrzymanych świadczeń zdrowotnych. Trzeba jednak pamiętać, że opieka stomatologiczna ma bardzo ograniczony zakres w sektorze publicznym.

Receptę można zrealizować w każdej aptece. Naliczana jest pełna cena, jednak można uzyskać jej zwrot od miejscowego zakładu ubezpieczeń. Dla większości leków zapisanych na receptę przysługuje zwrot 50% kosztu powyżej ustalonej ceny.

Świadczenia zdrowotne realizowane są przez szpitale prywatne i publiczne. Wysokość opłat może się różnić zależnie od gminy zamieszkania. Osoby korzystające z prywatnego leczenia (u lekarza lub w szpitalu) powinny otrzymać pokwitowanie, które należy przekazać do miejscowego zakładu ubezpieczeń, gdyż może im przysługiwać częściowy zwrot kosztów. Wnioski o zwrot kosztów świadczeń zdrowotnych muszą zostać złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia zapłaty. Za zabiegi stomatologiczne pobierana jest zryczałtowana opłata, której wysokość będzie uzależniona od zakresu otrzymanych świadczeń zdrowotnych.

Pacjentom hospitalizowanym za każdy dzień pobytu w szpitalu naliczana jest stała opłata, która nie podlega zwrotowi. Również za leczenie ambulatoryjne pobierana jest stała opłata, która także nie podlega refundacji. Jednorazowa pomoc lekarska w szpitalu lub przychodni w Mariehamn kosztuje 18-27 EUR. Możliwa jest dodatkowa dopłata do 15 EUR za pomoc udzieloną po godzinach pracy. Pomoc stomatologiczna kosztuje 35 EUR dla pacjentów powyżej 18 lat. Pomoc stacjonarna - 26 EUR/dzień za pomoc podstawową (osoby poniżej 18 lat płacą maksymalnie przez 7 dni), 22 EUR w poliklinice, 72 EUR za ambulatoryjną pomoc chirurgiczną.


PKB, BUDŻET, ZATRUDNIENIE

Produkt krajowy brutto (PKB) per capita w 2012 wynosił 32 012 EUR. 45% PKB stanowią dochody z transportu i gospodarki morskiej, w której pracuje 12% ogółu zatrudnionych na Alandach (w Finlandii dochód ten wynosi zaledwie 0,8%).

Budżet Wysp Alandzkich na rok 2012 opiewał na kwotę 312 mln EUR. Ponad połowa ogółu zatrudnionych pracuje w usługach, transporcie i handlu. 59% ludności utrzymuje się z dochodów z pracy, 17% z własnego kapitału, 14% z emerytur i rent. Bezrobocie w roku 2010 wynosiło około 2% ludności czynnej zawodowo. Inflacja wyniosła 4,2% (rok do roku) i spowodowana była wzrostem cen żywności i niektórych usług.

W celu podjęcia jakiejkolwiek, choćby sezonowej pracy, należy zarejestrować się w miejscowym Urzędzie Skarbowym w celu uzyskania indywidualnej karty podatkowej. Praca na czarno jest niemal natychmiast ujawniana z uwagi na mały obszar i niewielką liczbę ludności. Próby nielegalnego podejmowania pracy należą tu do rzadkości i kończą się z reguły wydaleniem do kraju.

  Ogólne informacje na temat podejmowania pracy w Finlandii po 1.5.2006


WAŻNE TELEFONY

Ogólny telefon alarmowy 112, pogotowie ratunkowe 5355 lub 10 023, policja 10 022, pomoc dentystyczna 14 600, pomoc weterynaryjna 14 900, służba ratownictwa morskiego 19 475, 19 466 lub 0204 1000, pomoc drogowa i holowanie pojazdów 050 3135 747, taxi 10066, straż graniczna centrala w Mariehamn, tel. 020 4107 200.


JAK DZWONIĆ I ZA ILE

Dzwoniąc z Polski na numer stacjonarny na Alandach wybieramy 00 358 18 i numer abonenta. Z Alandów do Polski: 82 lub 00, następnie 48, kierunkowy w Polsce bez zera i numer abonenta, np. do Warszawy 82 48 22 1234567. Dzwoniąc z komórki na miejscowy numer stacjonarny należy go poprzedzić 018

Dzwoniąc z telefonu stacjonarnego można też korzystać z tanich połączeń za pośrednictwem operatora  TeleAle. W tym przypadku wybieramy 99533, prefiks kraju, strefy i numer abonenta, np. do Gdańska 99533 48 58 1234567. Cena za minutę połączenia wynosi zaledwie 6 eurocentów przy zachowaniu dobrej jakości rozmowy.

Ceny rozmów w roamingu regulowane są na podstawie ustaleń Unii Europejskiej i od 1.7.2013 są niewiele droższe od rozmów na tereniu kraju.


INFORMACJA TURYSTYCZNA

Informacja turystyczna mieści się przy Storagatan 8, AX-22100 Mariehamn, tel. z Polski +358 18 24000, fax 24265, mail: info@turist.aland.fi  Biuro czynne jest dłużej lub krócej w zależności od okresu roku, w pełni sezonu 15.6-15.8. codziennie 9-18.


MEDIA

Na Alandach wydawane są dwa dzienniki lokalne - Ålandstidningen i Nya Åland. Nadają trzy rozgłośnie radiowe - Radio Åland 91,3 Mhz, Radio Väst 95,9 Mhz i Rix FM Åland 101,8 Mhz. Istnieje też lokalna stacja telewizyjna.


DNI WOLNE OD PRACY 2013

wtorek 1.1. Nowy Rok,  niedziela 6.1. Trzech Króli,  piątek 29.3. Wielki Piątek,  niedziela-poniedziałek 31.3.-1.4. Wielkanoc,  środa 1.5. Pierwszy Maja,  czwartek 9.5. Wniebowstąpienie Pańskie,  sobota 22.6. Święto Lata (Midsommardagen), sobota 2.11. Wszystkich Świętych, piątek  6.12. Święto Narodowe Finlandii, środa-czwartek 25-26.12 Boże Narodzenie. 

Ponadto 9 czerwca przypada Dzień Autonomii Wysp Alandzkich. Nie jest to jednak dzień wolny od pracy dla wszystkich, jedynie dla pracowników administracji państwowej.


JESZCZE O JĘZYKU

Niemal powszechnie stolicę Alandów nazywa się "Marienhamn", kojarząc chyba z językiem niemieckim. Prawidłowa nazwa miasta to Mariehamn i tak samo się ją wymawia. Szwedzkie Å wymawia się o, tak więc Alandy po szwedzku to Oland. Literę S wymawia się jak s, a nie jak w niemieckim - sz, np. szwedzkie miasto Ystad czyta się tak jak się pisze (powszechnie jednak mówi się isztat, co jest błędem!). Podobnie Sparhallen (nie szparhallen!) oraz szwedzkie nazwiska kończące się na -ström. Szwedzkie O wymawia się często jak u, np. bok (wym. buk) - książka, skola (wym. skula) - szkoła. G przed samogłoską wymawia się j (np. nazwę gminy Geta na północnym krańcu Alandów czyta się jeta, podobnie orgel - orjel, Göteborg - jöteborj). Miejscowość Kapellskär, skąd odpływają promy do Mariehamn, wymawia się kapelszer.

Język fiński nie jest na Alandach mile widziany, czy raczej słyszany. Pomyłka ta nie grozi na szczęście polskim turystom. Należy jednak wiedzieć, aby nie popełnić gafy w kontaktach z tubylcami, że na Alandach mówi się po szwedzku, a nie po fińsku. Bez większych problemów można jednak porozumiewać się w języku angielskim.

 

Wszystkie dane liczbowe pochodzą z publikacji Ålands Statistik- och utredningsbyrå 2012


FAQ - NAJCZĘSTSZE PYTANIA

Czy Alandy mają coś, co można by nazwać lokalną konstytucją?

Jest to Prawo o Autonomii Wysp Alandzkich, które zawiera przede wszystkim: przepisy o nabywaniu i posiadaniu nieruchomości na terytorium Wysp Alandzkich, ustalenia dotyczące obsady, funkcjonowania i podziału kompetencji rządu lokalnego wobec państwa fińskiego, prawo o obowiązywaniu i stosowaniu języka, sprawy finansowe, stosunki międzynarodowe oraz przepisy dotyczące relacji wobec Unii Europejskiej.

 

Gdzie można zarezerwować noclegi na Alandach?

Przede wszystkim nie w Informacji Turystycznej, dokąd często turyści się udają. Należy skontaktować się z którymś z biur turystycznych (Viking Line, Ålands Hotels, Ålands Turist & Konferens, Ålandsresor, Eckerö Linjen) lub bezpośrednio z recepcją hotelu, pensjonatu, campingu lub właścicielem domków letniskowych. Adresy i telefony znajdują się na moich stronach w dalszej części przewodnika.

 

Czy to prawda, że na Alandach występują białe noce?

Tak. O tzw. białych nocach mówimy, gdy Słońce znajduje się do 6° pod horyzontem (świt i zmierzch cywilny).  Przy bezchmurnym niebie można w nocy czytać gazetę bez oświetlenia sztucznego. Na Wyspach Alandzkich zjawisko to występuje od połowy maja do końca lipca, przy czym największy efekt daje w połowie tego okresu, tj. ok. 25 czerwca.

 

Czy na Alandach są schroniska turystyczne?

1 grudnia 2005 oddane zostało do użytku pierwsze takie schronisko w Godby w przebudowanej szkole podstawowej. W 9 pokojach i dwóch salach zbiorowych mieści się 96 łóżek.

 

Czy należy mieć ze sobą paszport przyjeżdżając na Wyspy?

Niekoniecznie, jeśli przybywa się ze Szwecji lub Finlandii. Zawsze jednak należy mieć ze sobą dowód tożsamości.

 

Zamierzamy spędzić na Alandach tylko dwa dni. Co warto w tym czasie zwiedzić?

Pierwszy dzień proponuję przeznaczyć na zwiedzanie Mariehamn (muzea, spacer po mieście), drugi na objazd głównej wyspy (odległości nie są tu duże), zwiedzając po drodze okolice i zabytki. Polecałbym zamek w Kastelholm, ruiny umocnień rosyjskich w Bomarsund, Getabergen, Muzeum Łowiectwa i Rybołówstwa oraz Muzeum Poczty i Szlaku Pocztowego w Eckerö. Szczegóły na następnych stronach mojego przewodnika. Można też wybrać się na przejażdżkę promami lokalnymi, które są bezpłatne pod warunkiem, że nie zabieramy ze sobą samochodu.

 

Czy można dostać się promami lokalnymi na stały ląd Finlandii?

Można. Są dwie drogi: z Hummelvik (Vårdö) przez Torsholma, Åva (Brändö) do Osnäs na stałym lądzie oraz z Långnäs (Lumparland) bezpośrednio do Galtby i Korpo. Należy jednak wiedzieć, że opłata za przewóz pojazdu jest wysoka (np. za samochód zapłacimy 77 EUR). Jest ona dużo niższa, jeśli po drodze przenocujemy na archipelagu.

 

Jaki język obowiązuje na Alandach?

Szwedzki. Posługuje się nim ponad 90% mieszkańców. Jest on ważną cechą narodowości i kultury Alandczyków. Powszechna jest też znajomość angielskiego.

 

Jak wyglądają Alandy zimą? Czy jest tu nudno? Co robią mieszkańcy?

Większość obiektów turystycznych jest nieczynna. Na tej szerokości geograficznej od listopada do końca lutego przez większą część doby jest ciemno. Zimy nie są tu jednak tak mroźne, jak się powszechnie uważa. Mieszkańcy wykazują w tym czasie szczególnie dużą aktywność społeczną i kulturalną. Działa wiele stowarzyszeń, kółek zainteresowań, zespołów folklorystycznych.

 

Wybieram się na ryby. Czy muszę mieć jakąś kartę wędkarską?

Tak. Alandy są podzielone na łowiska, na które kupuje się odpowiednią kartę wędkarską. Można je nabyć w Informacji Turystycznej, sklepach wędkarskich, niektórych sklepach spożywczych i u osób prywatnych, właścicieli łowisk. Więcej informacji w firmie Olafs Sportfiske, Olaf Pona, ul. Podgórna 61/14, 75-335 Koszalin, tel. +48 601 522 850, e-mail olaf.pona@olafs.pl

 

Jak to jest właściwie z przynależnością Wysp do Unii Europejskiej?

Alandy są częścią Finlandii i w związku z tym są członkiem Unii Europejskiej. Mieszkańcy wywalczyli sobie jednak przywilej w postaci wyjątku do unijnego prawa podatkowego. Prawo to umożliwia m.in. utrzymywanie sklepów wolnocłowych na promach, dzięki czemu egzystują armatorzy promowi obsługujący te linie, dając z kolei zatrudnienie Alandczykom.

 

Chcielibyśmy pójść do kościoła, ale na mszę katolicką. Czy jest taka możliwość?

Msze katolickie odprawiane są sześć razy w roku, od stycznia do kwietnia i od września do listopada, w soboty o godz. 10.00 w domu parafialnym w Mariehamn przy Måsvägen 2 (Margaretagården).

 

Słyszeliśmy o Karcie Muzealnej. Co to jest takiego i gdzie ją można kupić?

Karta kosztuje 8,50 EUR i uprawnia do wstępu do czterech dowolnych muzeów. Normalny wstęp do muzeów wynosi od 3 do 5 EUR. Kartę można nabyć w Informacji Turystycznej, hotelach, biurach podróży lub przy wejściu do każdego muzeum.

 

Czy można płacić szwedzkimi koronami na Alandach?

Można, ale nie polecam z uwagi na niekorzystny kurs. Większość sklepów i restauracji akceptuje korony. Oficjalną walutą jest jednak euro.

 

Czy są na Wyspach tak piękne plaże piaszczyste, jak w Polsce?

Plaże piaszczyste występują w znikomych ilościach i w niczym nie przypominają polskich. Nie jest tu też popularny zwyczaj leżenia na plaży i opalania się. Dominuje turystyka czynna. W Mariehamn są trzy plaże: Nabben, Gröna Udden i Lilla Holmen.

 

Jedziemy na Alandy i chcielibyśmy gospodarzom zrobić prezent. Co najlepiej kupić?

Dużo zależy od wieku gospodarzy, ich zainteresowań i gustu, co raczej trudno przewidzieć. Myślę, że najlepiej byłoby kupić coś, czego tu nie ma. Np. polską kiełbasę suchą, kabanosy, dżem lub konfitury, polski chleb, inne trwałe artykuły spożywcze. Alkoholu raczej bym nie polecał, bo nie wiadomo jak zostanie przyjęty. Może jakiś drobny wyrób regionalny - tkaninę, bieżnik, coś z Cepelii? Ewentualnie obraz lub płytę CD z muzyką Chopina. W każdym razie coś, co będzie się kojarzyć z Polską.

 


Strona glówna PL