| położenie, ludność | klimat, pogoda | turystyczny niezbędnik | dojazd z Polski | adresy, telefony | mapy | zdjęcia | Mariehamn | główna wyspa | archipelag | Alandy na rowerze | webcam |
Pobierz
tekst całego przewodnika w formacie PDF, stan na 7.4.2009 (33 strony, 1,32 MB)
Acrobat Reader ![]()
![]()
|
|
|
powierzchnia ogółem |
13 324 km² |
ilość turystów 2012 (2011) |
około 2 100 000 (2 220 000) |
|
- w tym powierzchnia lądowa |
1 552 km² (11,6%) |
Ilość noclegów ogółem 2012 |
około 360 000 |
|
współrzędne centrum Mariehamn |
60°06'N, 19°57'E (60.1N, 19.9E) |
- w tym w hotelach |
178 200 |
|
najwyższe wzniesienie |
Orrdalsklint, 128,8 m n.p.m. |
- w tym na campingach |
91 300 |
|
status państwowy |
prowincja autonomiczna |
strefa czasowa |
UTC+2, czas południka 30E |
|
symbole autonomii |
godło, flaga, znaczki pocztowe |
wyróżnik pocztowy |
AX |
|
oficjalny język |
szwedzki, 89,4% mieszkańców |
sklepy czynne |
7 dni w tygodniu |
|
religia |
protestantyzm, 82% mieszkańców |
opłata klimatyczna |
nie obowiązuje |
|
ludność ogółem 1.1.2014 |
28 666 |
widokówka lub list do całej Europy |
1,00 EUR |
|
- w tym ludność Mariehamn |
11 393 |
godziny otwarcia banków |
9:30 - 16:15 |
|
gęstość zaludnienia |
18 osób/km² powierzchni lądowej |
samochodów osob. na 1000 mieszk. |
755 |
|
średnia długość życia |
82,2 lat |
dozwolona prędkość km/h |
90/70/50/30 |
|
liczba gmin |
16 |
mandaty za wykroczenia drogowe |
od 200 EUR wzwyż |
|
waluta |
euro (EUR) |
używanie telefonów podczas jazdy |
od 1.3.2007 niedozwolone |
|
PKB per capita 2011 |
32 012 EUR |
przestępczość |
znikoma |
|
koszty utrzymania |
118% średniego poziomu w UE |
bezrobocie 2013 |
około 2,8% (6% do 25 lat) |
|
STATUS, JĘZYK, RELIGIA Wyspy Alandzkie są autonomiczną prowincją Finlandii, obszarem zdemilitaryzowanym i neutralnym, posiadają własny rząd i parlament. Językiem urzędowym jest szwedzki, którym posługuje się 89,4% mieszkańców (w całej Finlandii zaledwie 5,6%). 82% ludności należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Przeciętny Alandczyk odwiedza kościół dwa i pół raza w roku.
LUDNOŚĆ
1 stycznia 2014 Alandy
liczyły 28 666 mieszkańców. Jedyne miasto, a zarazem stolicę - Mariehamn
zamieszkiwało tego dnia 11 393 osób, co stanowi
prawie 40% ogółu ludności.
Blisko połowa zamieszkuje główną wyspę (poza Mariehamn), a pozostałe
10% - archipelag. 69,6% ludności to rdzenni Alandczycy, 20,2%
przybysze z Finlandii, 6,4% ze Szwecji, 3,9% z pozostałych krajów.
Gęstość zaludnienia wynosi 18 osób/km².
Na Alandach jest 14 957 gospodarstw domowych,
ponad 800 gospodarstw rolnych i 9 000 domków letniskowych. Średnia długość życia wynosi 82,2
lat (84,4 kobiety, 80,0 mężczyźni). Na 100 mężczyzn w wieku 15-44 lata przypada 97
kobiet.
PODZIAŁ TERYTORIALNY
Alandy podzielone są na 16 gmin, w nawiasach powierzchnia lądowa i
ilość mieszkańców 1.1.2012:
PORÓWNANIE CZASU
Na Alandach obowiązuje czas 30. południka,
wschodnioeuropejski (EET). Tak więc gdy w Polsce i Szwecji jest
godzina 12:00, w Mariehamn jest 13:00. Czas
letni i zimowy wprowadzany jest na podstawie norm Unii Europejskiej,
a więc w tych samych dniach, co w Polsce.
Południe astronomiczne (górowanie Słońca) przypada w godz.
12:24-12:55, a w okresie obowiązywania czasu letniego 13:24-13:47.
SKLEPY I GASTRONOMIA
Sklepy spożywcze czynne są z reguły w godz. 9-17(18), w soboty 9-13.
W Mariehamn i okolicy bywają czynne również wieczorem i w niedziele.
Restauracje, bary, jadłodajnie, pizzerie, kawiarnie, kioski
spożywcze - jest ich pod dostatkiem, szczególnie w Mariehamn.
Otwarte są z reguły od 11 do 20 lub dłużej. Po sezonie letnim wiele
z nich jest jednak nieczynnych. Informacja
turystyczna dysponuje wykazem wszystkich sklepów i punktów
gastronomicznych oraz godzinami ich otwarcia.
POCZTA
Wysyłane stąd widokówki z pozdrowieniami i wszelkie inne przesyłki
muszą być zaopatrzone w miejscowe, alandzkie znaczki pocztowe.
Na list do 20 g lub widokówkę do Polski należy nakleić znaczek za 1 EUR. List o wadze do 50 g wymaga znaczka za 1,90 EUR.
Urzędy pocztowe czynne są w dni robocze w godz. 9-17, w Mariehamn
również w soboty w godz. 11-14. Nazwę
miejscowości na przesyłkach z Polski należy poprzedzać wyróżnikiem
AX, a nie FIN, czyli piszemy: AX-22100 MARIEHAMN, ÅLAND, FINLAND
(decyzja Światowej Organizacji Poczty UPU z 14.1.2002, ISO 3166).
Wysyłając listy ze Szwecji nie piszemy FINLAND.
Na poczcie w Mariehamn można wykupić abonament oraz nabyć większość
dotychczas wydanych znaczków po cenie nominalnej. Znaczki lub serie
o wyczerpanym nakładzie można próbować uzyskać u miejscowych lub
zagranicznych filatelistów.
BANKI, WALUTA
Banki czynne są w dni robocze w godz. 9:30-16:15, jednak poza
Mariehamn mogą być zamknięte w środy.
Większość bankomatów akceptuje przy wypłatach gotówkowych jedynie
fińskie karty bankowe. Możliwe są jednak wypłaty gotówki z kart
kredytowych VISA w bankach Nordea, Leonia i Andelsbanken, znajdujące
się przy Torggatan, głównej ulicy Mariehamn oraz w Godby (wym.
gudby) przy centrum handlowym. Bankomaty przyjmują jedynie karty
wypukłe, tak więc z kartami Visa Elektron, czy Maestro mogą być
problemy. Obowiązującą walutą jest euro (EUR).
W większości sklepów i punktów usługowych akceptowane są także
korony szwedzkie. Banki i niektóre recepcje hotelowe dokonują
wymiany walut.
BAZA TURYSTYCZNA
W roku 2012 Wyspy Alandzkie odwiedziło
ponad 2 mln turystów, co daje
ponad 80 turystów na jednego mieszkańca. 50% turystów to Szwedzi,
38% Finowie. Do dyspozycji gości są 22 hotele, 34 pensjonaty, 70
campingów i pól namiotowych oraz 9 000 domków letniskowych o różnym
standardzie. 33% przyjezdnych korzysta z hoteli, 9% z pensjonatów,
32% nocuje w domkach campingowych i 26% we własnych namiotach.
CENY NOCLEGÓW 2013 I REZERWACJE
Ceny w hotelach zaczynają się od 90 EUR za pokój dwuosobowy ze
śniadaniem. Za dobę w pensjonacie zapłacimy
około 70 EUR za "dwójkę" w pełni sezonu.
Wynajem domku letniskowego dla 4 osób (ok. 40 m², trzy pokoje, wnęka
kuchenna, umywalka, ciepła woda, lodówka, ogrzewanie elektryczne,
łódź wiosłowa) to wydatek ok. 60 EUR za dobę lub 300 EUR za tydzień. Najtańsze są campingi. Ich standard, podobnie jak
domków, jest różny. Przykładowe opłaty za dobę na średniej klasy
polu namiotowym: osoba 4-5 EUR, namiot 2 EUR, samochód 2 EUR,
przyczepa 2 EUR, samochód campingowy 4 EUR, dostęp do elektryczności
3 EUR. Często płaci się 15-20 EUR za dobę za wszystko razem (dwie
osoby, namiot, samochód, prąd, woda). Noclegi
można rezerwować bezpośrednio w wybranym miejscu (telefon, fax,
mail) lub przez biuro podróży. W informacji turystycznej otrzymać
można pełna listę miejsc noclegowych, jednak nie dokonuje ona
rezerwacji. Campingi czynne są z reguły od maja do końca września.
CENY PALIWA
Paliwo jest tu drogie, dlatego warto zatankować samochód przed
przyjazdem, w Szwecji lub na stałym lądzie Finlandii.
Na miejscu w paliwo zaopatrzyć się można nie tylko w Mariehamn, ale
także w pobliżu lokalnych sklepów i sklepików, znajdujących się w
każdej gminie.
Uwaga: gaz płynny LPG jest niedostępny dla samochodów prywatnych.
CENY ŻYWNOŚCI
Ceny żywności są dużo wyższe niż w Polsce oraz według oficjalnych
danych statystycznych aż o 13% wyższe niż na stałym lądzie Finlandii
i w Szwecji. Od roku 2000 ceny żywności wzrosły o 18%, a ogólne
koszty utrzymania o 22%. Wszelkie rekordy bije cena chleba, która
nierzadko dochodzi do 10 EUR za 1 kg. Warto więc zabrać ze sobą jak
najwięcej pieczywa. Jedynie ceny makaronu i ryżu są podobne jak w
Polsce. Gdy w przypadku innych artykułów, szczególnie przemysłowych,
można jeszcze mówić o pewnej konkurencji między sklepami oraz od
czasu do czasu trafić na jakąś wyprzedaż, to jeśli chodzi o towary
codziennego użytku panuje tu powszechna drożyzna. Często ceny w euro
są podobne do cen w Polsce w złotych. Stosunkowo tanim supermarketem
jest Sparhallen (wym. sparhallen), położony 3 km na północ od
Mariehamn, przy drodze na Godby (wym. gudby).
Ceny wybranych artykułów spożywczych w supermarkecie Erik Mattsson w
Godby maju 2013: artykuł EUR artykuł EUR artykuł EUR
bułka paryska 320 g
2,69
masło Enilett 1 kg
7,49
winogrona 1 kg
2,99
bułka zwykła 50 g
0,65
jogurt 1 kg
2,09
jabłka 1 kg
2,09
mleko zwykłe 1,5% 1 l
1,49
kurczak z rożna 1 kg
7,49
cukier 1 kg
2,49
mięso mielone 1 kg
8,90
pomidory 1 kg
2,99
miód 1 kg
6,99
kotlety schabowe 1 kg
7,90
jaja 10 szt.
1,99
dżem truskawkowy 1 kg
8,68
antrykot 1 kg
17,90
cytryny 1 kg
1,99
kawa President 500 g
5,89
szynka gotowana 1 kg
19,50
banany 1 kg
1,99
woda mineralna, Fanta 1,5 l
1,99
ser żółty Edamski 1 kg
9,80
pomarańcze 1 kg
2,99
piwo Koff III but. 33 cl
1,99
Podane ceny dotyczą najtańszych artykułów w danym asortymencie,
jeśli takie występują
CENY SPRZĘTU TURYSTYCZNEGO 2013
Rower zwykły, również z przyczepką lub dziecinny kosztuje 8-10 EUR
za dobę lub 40-50 EUR za cały tydzień, rower górski odpowiednio 15 i
75 EUR, tandem 20 i 100 EUR, kajak 50 i 120 EUR, narty wodne 20 i 60 EUR.
Motorówki do 40 KM do 4 godz. 75 EUR, do 8 godzin 100 EUR, doba 150
EUR, tydzień 360 EUR. Łodzie z silnikiem do 10 KM: 45 EUR do 4
godzin, 70 EUR do 8 godzin, 100 EUR za dobę, 190 EUR za tydzień. Do
prowadzenia motorówek nie są wymagane specjalne dokumenty.
Duża wypożyczalnia sprzętu turystycznego Ro No Rent znajduje się tuż
przy terminalu promowym Viking Line w Mariehamn i czynna jest od
czerwca do 15 sierpnia we wszystkie dni tygodnia w godz. 9-18
(przerwa 12-13), tel. +358 18 12820, +358 400 529 315, mail
[email protected]
. Zalecana jest wcześniejsza rezerwacja sprzętu.
Możliwe jest dostarczenie rowerów w dowolne miejsce za dodatkową
opłatą. Rowery wypożyczyć można również na
większych campingach i w ośrodkach wypoczynkowych.
WĘDKARSTWO
Alandy są rajem dla wędkarzy. Na łowienie ryb należy posiadać kartę
wędkarską (do nabycia m.in. w biurach turystycznych i sklepach
wędkarskich) oraz przestrzegać okresów ochronnych.
Szczególne zezwolenie wymagane jest dla amatorów polowań i
nurkowania, wydawane przez miejscowe władze, tel. 25 000.
W Polsce istnieje wyspecjalizowana firma, która organizuje wyjazdy
wędkarskie na Alandy. Jest to Olafs Sportfiske, Olaf Pona, ul.
Podgórna 61/14, 75-335 Koszalin, tel.+48 601 522 850 oraz +46 708 23
75 10, e-mail
[email protected] Firma znacznie
upraszcza formalności związane z organizacją pobytu. Tam też można
uzyskać wszelkie informacje dotyczące szczegółów związanych z
wędkarstwem na Alandach.
ŻEGLARSTWO
Alandy są atrakcyjne również dla żeglarzy. Firma Midnight Sun
Sailing Ltd. zajmuje się wynajmem jachtów
pełnomorskich na Alandach. Na stronie internetowej jest wykaz
sprzętu, dane techniczne, zdjęcia, aktualne ceny i gotowy formularz
do wypełnienia w przypadku zamiaru rezerwacji. Inne wypożyczalnie
żaglówek: Marin Teknik Ab, tel. +358 40 575 1555, Midnight Sun
Sailing Åland Ab, tel. +358 18 57500.
Opłata portowa w Mariehamn dla jachtów wynosi 18-20 EUR za dobę,
niezależnie od ich długości. Opłata ta obejmuje także dostęp do
prądu, wody, prysznica, WC, sauny, prasy lokalnej i wstępu na
wybrane imprezy kulturalno-rozrywkowe. Ponadto atrakcyjna jest też
oferta jednodniowej wycieczki promem do Szwecji (Viking Line lub
Eckero Linjen), również wliczona w tę cenę. Opłatę portową należy
uiścić bez wezwania w pobliskim biurze, czynnym w lipcu w godz.
7-24, tel. +358 18 19979. Otrzymany bilet w nieprzemakalnej folii
należy przymocować w widocznym miejscu na jednostce.
Granicą trzeźwości na morzu jest 1,0 promille.
Telefon alarmowy ratownictwa morskiego i
lotniczego 19 466 lub ogólny alarmowy 112.
PRAWO, MORALNOŚĆ
Według organizacji Transparency International, Finlandia jest
najmniej skorumpowanym krajem na świecie. Dotyczy to również Wysp
Alandzkich. Miejscową ludność charakteryzuje
powszechna uczciwość i poszanowanie prawa. Przestępczość występuje
tu w znikomym stopniu. Policja wprawdzie istnieje, ale nie narzeka
na nadmiar pracy. Mandaty, np. za przekroczenie prędkości, są bardzo
wysokie i zależą od dochodów sprawcy wykroczenia.
Obowiązuje bezwzględny zakaz wwozu czystego spirytusu. Na
terminalach promowych i lotnisku dokonywana jest wyrywkowo kontrola
celna. Przeczytaj też
ZWYCZAJE MIEJSCOWE, OCHRONA PRZYRODY
Zwyczaje miejscowe na Wyspach Alandzkich różnią się od
obowiązujących w Szwecji i na stałym lądzie Finlandii.
Dozwolone jest wchodzenie do lasu, zbieranie grzybów i owoców
leśnych na własne potrzeby. Niedozwolone jest zbieranie niektórych
kwiatów i roślin. Należy unikać poruszania się
po terenach prywatnych i polach uprawnych.
Nocować można jedynie na campingach, w schroniskach lub za zgodą
właściciela posesji. Nie wolno nocować w
przyczepach campingowych lub w samochodach na terenie miasta, na
ulicach, parkingach lub w pobliżu parków.
Ogniska wolno rozpalać tylko na campingach lub za wyraźną zgodą
gospodarza terenu, natomiast nie wolno tego czynić bezpośrednio na
brzegu, skałach, w pobliżu rezerwatów przyrody.
Zabronione są wszelkiego rodzaju formy polowania i połowu ryb bez
zezwolenia.
Na terenie Wysp Alandzkich istnieje ponad 20 rezerwatów przyrody, w
tym największe: Ramsholmen 6 km na zachód od Mariehamn i Nåtö (wym.
note) 7 km na południe od Mariehamn. Ochronie podlega kilkadziesiąt
gatunków roślin, większość ssaków i ptaków, a także motyle, płazy i
gady z wyjątkiem żmij. W
trosce o czystość i ochronę środowiska śmieci należy gromadzić w
workach, a następnie wyrzucać do przeznaczonych w tym celu
kontenerów, najczęściej w pobliżu większych sklepów. Wchodząc do czyjegoś domu zdejmuje się buty. Na
przywitanie mówi się "hej".
RUCH DROGOWY
1.1.2012 na Alandach zarejestrowanych było
20 161 osobowych. Na 1 000
mieszkańców przypada ich 711. Średni wiek pojazdu to 14 lat,
najstarszy w Europie (w Finlandii i Szwecji 10 lat).
Najpopularniejsze marki to Ford, Toyota, Volkswagen i Volvo. Na
terenie niezabudowanym obowiązuje ogólne ograniczenie prędkości do
70 km/godz., o ile znaki drogowe nie wskazują inaczej. Parkingi w
Mariehamn są bezpłatne i nawet w sezonie nie ma większych problemów
z parkowaniem. Obowiązuje natomiast karta parkingowa. Należy jeździć
z włączonymi światłami mijania przez całą dobę i przez cały rok, bez
względu na pogodę. Nie wolno zatrzymywać się przy lewej krawędzi
jezdni dwukierunkowej ani parkować na chodniku. Piesi mają
bezwzględne pierwszeństwo na przejściach, również wtedy, gdy
oczekują przy krawężniku. Rowerzyści mają pierwszeństwo na
wyznaczonych dla nich drogach, jeśli krzyżują się one z drogami
kołowymi. Uwaga na liczne skrzyżowania równorzędne, których często
można się nie spodziewać! Od listopada do końca marca istnieje
obowiązek używania opon zimowych z kolcami - drogi nie są tu
posypywane solą z uwagi na ochronę środowiska. Używanie telefonów
komórkowych podczas jazdy jest niedozwolone. Granicą trzeźwości jest
0,5 promille. Należy bardzo uważać na zwierzęta leśne, zwłaszcza
sarny. Nierzadko można też spotkać się z łosiem, których według
stanu na marzec 2009, jest tu aż 714. Wypadki z udziałem zwierząt
stanowią 40% wszystkich kolizji na alandzkich drogach i ilość ich
wzrasta. Z ogólnej liczby ok. 20 000 saren 338 zginęło w 2008 roku w
wyniku potrąceń. Zanotowano też wiele zderzeń z łosiami. Jest to
duży problem, dyskutowany często w lokalnych mediach. Rozważa się
nawet radykalne zredukowanie ilości zwierząt, co niektórym
politykom, popieranym przez niemałe grono miejscowych myśliwych,
wydaje się najprostszym rozwiązaniem.
Holowanie pojazdów, Jonnys Bilbärgning, tel. +358 18 317 47.
KOMUNIKACJA
Autobusy
W Mariehamn kursują autobusy
miejskie na dwóch trasach: północnej i południowej.
Ponadto istnieje pięć linii autobusowych wzdłuż głównych dróg,
wszystkie z Mariehamn: linia 1 przez Hammarland do Eckerö,
linia 2 przez Godby do Geta (wym. jeta), linia 3
przez Godby (wym. gudby) do Saltvik, linia 4 przez Godby do
Sund i Vårdö (wym. worde), linia 5 przez Lemland do
Lumparland. Najwięcej kursów, co godzinę lub dwie, jest w dni
powszednie. Wieczorem i w dni świąteczne komunikacja autobusowa jest
bardzo ograniczona. Przykładowa opłata za przejazd z Mariehamn do
Godby (16 km) 3 EUR, do Eckerö (35 km) 5 EUR. Autobusy zabierają też
rowery w miarę wolnego miejsca. Opłata wynosi
4 EUR od roweru niezależnie od długości przejazdu.
Promy
Po archipelagu kursuje 10 promów o różnej pojemności i standardzie.
Na wszystkich liniach oprócz Föglö wymagana jest rezerwacja miejsc
na samochody. Biuro mieści się w Mariehamn przy Strandgatan 25, w
pobliżu dworca autobusowego i czynne jest w dni powszednie w godz.
9-17, tel. 25155, fax 17815, mail:
[email protected]
Opłaty w sezonie 2013 za przewóz samochodów osobowych wynoszą
20 lub 30 EUR, motocykli i motorowerów
15 lub 20 EUR w obie strony w
zależności od długości trasy. Za przewóz roweru
opłata wynosi 5 EUR. Pasażerowie nie płacą za przejazd. W
przypadku rezerwacji miejsca na całej trasie z głównej wyspy na
stały ląd Finlandii, opłata za samochód wynosi 140 EUR, za motocykl
80 EUR. Aby jej uniknąć, należy podróż odbyć w dwóch etapach,
nocując po drodze na archipelagu.
OPIEKA MEDYCZNA
Pogotowie ratunkowe tel. 112, ostry dyżur 5355, pomoc
stomatologiczna 14 600, lekarz dyżurny weterynarii 14 900.
Szpital Centralny w Mariehamn (Centralsjukhus), 107 łóżek,
Sjukhusvägen, tel. 5355.
Przychodnia Ogólna w Mariehamn (Hälsocentralen), Norragatan, tel. 538
500.
Apteki:
Central Apoteket Mariehamn, Skarpansvägen 24, tel. 19 714, 19 655, Nya
Apoteket Mariehamn, Norragatan 17, tel. 16 511, Godby Apoteket,
Godby, tel. 41 600.
Od przyjezdnych z krajów należących do Unii Europejskiej w razie
potrzeby skorzystania z opieki medycznej wymagane jest posiadanie
Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (zwana dalej Kartą).
Aby uzyskać świadczenia zdrowotne w ramach fińskiej państwowej
służby zdrowia należy udać się do gminnego ośrodka zdrowia i tam
okazać Kartę oraz paszport. Zależnie od gminy leczenie zostanie
zapewnione nieodpłatnie lub za pewną zryczałtowaną opłatą.
W nagłych przypadkach leczenie stomatologiczne można uzyskać od
stomatologa dyżurnego w gminnym ośrodku zdrowia po okazaniu Karty i
paszportu. Zostanie pobrana pewna zryczałtowana opłata, której
wysokość będzie uzależniona od zakresu otrzymanych świadczeń
zdrowotnych. Trzeba jednak pamiętać, że opieka stomatologiczna ma
bardzo ograniczony zakres w sektorze publicznym.
Receptę można zrealizować w każdej aptece. Naliczana jest pełna
cena, jednak można uzyskać jej zwrot od miejscowego zakładu
ubezpieczeń. Dla większości leków zapisanych na receptę przysługuje
zwrot 50% kosztu powyżej ustalonej ceny.
Świadczenia zdrowotne realizowane są przez szpitale prywatne i
publiczne. Wysokość opłat może się różnić zależnie od gminy
zamieszkania. Osoby korzystające z prywatnego leczenia (u lekarza
lub w szpitalu) powinny otrzymać pokwitowanie, które należy
przekazać do miejscowego zakładu ubezpieczeń, gdyż może im
przysługiwać częściowy zwrot kosztów. Wnioski o zwrot kosztów
świadczeń zdrowotnych muszą zostać złożone w ciągu sześciu miesięcy
od dnia zapłaty. Za zabiegi stomatologiczne pobierana jest
zryczałtowana opłata, której wysokość będzie uzależniona od zakresu
otrzymanych świadczeń zdrowotnych.
Pacjentom hospitalizowanym za każdy dzień pobytu w szpitalu
naliczana jest stała opłata, która nie podlega zwrotowi. Również za
leczenie ambulatoryjne pobierana jest stała opłata, która także nie
podlega refundacji. Jednorazowa pomoc lekarska w szpitalu lub
przychodni w Mariehamn kosztuje 18-27 EUR. Możliwa jest dodatkowa
dopłata do 15 EUR za pomoc udzieloną po godzinach pracy. Pomoc
stomatologiczna kosztuje 35 EUR dla pacjentów powyżej 18 lat. Pomoc
stacjonarna - 26 EUR/dzień za pomoc podstawową (osoby poniżej 18 lat
płacą maksymalnie przez 7 dni), 22 EUR w poliklinice, 72 EUR za
ambulatoryjną pomoc chirurgiczną.
PKB, BUDŻET, ZATRUDNIENIE
Produkt krajowy brutto (PKB) per capita w 2012
wynosił 32 012 EUR.
45% PKB stanowią dochody z transportu i gospodarki morskiej, w
której pracuje 12% ogółu zatrudnionych na Alandach (w Finlandii
dochód ten wynosi zaledwie 0,8%).
Budżet Wysp Alandzkich na rok 2012 opiewał na kwotę 312 mln EUR.
Ponad połowa ogółu zatrudnionych pracuje w usługach, transporcie i
handlu. 59% ludności utrzymuje się z dochodów z pracy, 17% z
własnego kapitału, 14% z emerytur i rent.
Bezrobocie w roku 2010 wynosiło około 2% ludności czynnej zawodowo.
Inflacja wyniosła 4,2% (rok do roku) i spowodowana była wzrostem cen
żywności i niektórych usług.
W celu podjęcia jakiejkolwiek, choćby sezonowej pracy, należy
zarejestrować się w miejscowym Urzędzie Skarbowym w celu uzyskania
indywidualnej karty podatkowej. Praca na czarno jest niemal
natychmiast ujawniana z uwagi na mały obszar i niewielką liczbę
ludności. Próby nielegalnego podejmowania pracy należą tu do
rzadkości i kończą się z reguły wydaleniem do kraju.
WAŻNE TELEFONY
Ogólny telefon alarmowy 112, pogotowie ratunkowe
5355 lub 10 023, policja 10 022, pomoc dentystyczna
14 600, pomoc weterynaryjna 14 900, służba ratownictwa
morskiego 19 475, 19 466 lub 0204 1000, pomoc
drogowa i holowanie pojazdów 050 3135 747, taxi 10066,
straż graniczna centrala w Mariehamn, tel. 020 4107 200.
JAK DZWONIĆ I ZA ILE
Dzwoniąc z Polski na numer stacjonarny na Alandach wybieramy 00 358 18 i numer
abonenta. Z Alandów do Polski: 82 lub
00, następnie 48, kierunkowy w Polsce bez zera i numer
abonenta, np. do Warszawy 82 48 22 1234567. Dzwoniąc z
komórki na miejscowy numer stacjonarny należy go poprzedzić 018.
Dzwoniąc z telefonu stacjonarnego można też korzystać z tanich
połączeń za pośrednictwem operatora
Ceny rozmów w roamingu regulowane są na
podstawie ustaleń Unii Europejskiej i od 1.7.2013 są niewiele
droższe od rozmów na tereniu kraju.
INFORMACJA TURYSTYCZNA
MEDIA
Na Alandach wydawane są dwa dzienniki lokalne - Ålandstidningen i Nya Åland.
Nadają trzy rozgłośnie radiowe - Radio Åland 91,3 Mhz, Radio
Väst 95,9 Mhz i Rix FM Åland 101,8 Mhz.
Istnieje też lokalna stacja telewizyjna.
DNI WOLNE OD PRACY 2013 wtorek 1.1. Nowy Rok,
niedziela 6.1. Trzech Króli, piątek
29.3. Wielki
Piątek, niedziela-poniedziałek
31.3.-1.4. Wielkanoc,
środa 1.5. Pierwszy Maja,
czwartek 9.5.
Wniebowstąpienie Pańskie, sobota 22.6.
Święto Lata (Midsommardagen), sobota 2.11.
Wszystkich Świętych, piątek
6.12. Święto Narodowe Finlandii, środa-czwartek 25-26.12 Boże Narodzenie.
Ponadto 9 czerwca przypada Dzień Autonomii Wysp Alandzkich. Nie jest
to jednak dzień wolny od pracy dla wszystkich, jedynie dla
pracowników administracji państwowej.
JESZCZE O JĘZYKU
Niemal powszechnie stolicę Alandów nazywa się "Marienhamn",
kojarząc chyba z językiem niemieckim. Prawidłowa nazwa miasta to
Mariehamn i tak samo się ją wymawia. Szwedzkie Å wymawia się o, tak więc
Alandy po szwedzku to Oland. Literę
S wymawia się jak s, a nie jak w niemieckim -
sz, np. szwedzkie miasto Ystad czyta się tak jak się
pisze (powszechnie jednak mówi się isztat, co jest błędem!).
Podobnie Sparhallen (nie szparhallen!) oraz szwedzkie
nazwiska kończące się na -ström.
Szwedzkie O wymawia się często jak u, np. bok
(wym. buk) - książka, skola (wym. skula) - szkoła. G
przed samogłoską wymawia się j (np. nazwę gminy Geta
na północnym krańcu Alandów czyta się jeta, podobnie orgel
- orjel, Göteborg - jöteborj).
Miejscowość
Kapellskär, skąd odpływają promy do Mariehamn, wymawia się
kapelszer.
Język fiński nie jest na Alandach mile widziany, czy raczej
słyszany. Pomyłka ta nie grozi na szczęście polskim turystom. Należy
jednak wiedzieć, aby nie popełnić gafy w kontaktach z tubylcami, że
na Alandach mówi się po szwedzku, a nie po fińsku. Bez większych
problemów można jednak porozumiewać się w języku angielskim.
Wszystkie dane liczbowe pochodzą z publikacji Ålands Statistik- och
utredningsbyrå 2012
FAQ - NAJCZĘSTSZE PYTANIA
Czy Alandy mają coś, co można by nazwać lokalną konstytucją?
Jest to Prawo o Autonomii Wysp Alandzkich, które zawiera przede
wszystkim: przepisy o nabywaniu i posiadaniu nieruchomości na
terytorium Wysp Alandzkich, ustalenia dotyczące obsady,
funkcjonowania i podziału kompetencji rządu lokalnego wobec państwa
fińskiego, prawo o obowiązywaniu i stosowaniu języka, sprawy
finansowe, stosunki międzynarodowe oraz przepisy dotyczące relacji
wobec Unii Europejskiej.
Gdzie można zarezerwować noclegi na Alandach?
Przede wszystkim nie w Informacji Turystycznej, dokąd często turyści
się udają. Należy skontaktować się z którymś z biur turystycznych
(Viking Line, Ålands Hotels, Ålands Turist & Konferens, Ålandsresor,
Eckerö Linjen) lub bezpośrednio z recepcją hotelu, pensjonatu,
campingu lub właścicielem domków letniskowych. Adresy i telefony
znajdują się na moich stronach w dalszej części przewodnika.
Czy to prawda, że na Alandach występują białe noce?
Tak. O tzw. białych nocach mówimy, gdy Słońce znajduje się do 6° pod
horyzontem (świt i zmierzch cywilny). Przy bezchmurnym niebie
można w nocy czytać gazetę bez oświetlenia sztucznego. Na Wyspach
Alandzkich zjawisko to występuje od połowy maja do końca lipca, przy
czym największy efekt daje w połowie tego okresu, tj. ok. 25
czerwca.
Czy na Alandach są schroniska turystyczne?
1 grudnia 2005 oddane zostało do użytku pierwsze takie schronisko w
Godby w przebudowanej szkole podstawowej. W 9 pokojach i dwóch
salach zbiorowych mieści się 96 łóżek.
Czy należy mieć ze sobą paszport przyjeżdżając na Wyspy?
Niekoniecznie, jeśli przybywa się ze Szwecji lub Finlandii. Zawsze
jednak należy mieć ze sobą dowód tożsamości.
Zamierzamy spędzić na Alandach tylko dwa dni. Co warto w tym czasie
zwiedzić?
Pierwszy dzień proponuję przeznaczyć na zwiedzanie Mariehamn (muzea,
spacer po mieście), drugi na objazd głównej wyspy (odległości nie są
tu duże), zwiedzając po drodze okolice i zabytki. Polecałbym zamek w
Kastelholm, ruiny umocnień rosyjskich w Bomarsund, Getabergen,
Muzeum Łowiectwa i Rybołówstwa oraz Muzeum Poczty i Szlaku
Pocztowego w Eckerö. Szczegóły na następnych stronach mojego
przewodnika. Można też wybrać się na przejażdżkę promami lokalnymi,
które są bezpłatne pod warunkiem, że nie zabieramy ze sobą
samochodu.
Czy można dostać się promami lokalnymi na stały ląd Finlandii?
Można. Są dwie drogi: z Hummelvik (Vårdö) przez Torsholma, Åva
(Brändö) do Osnäs na stałym lądzie oraz z Långnäs (Lumparland)
bezpośrednio do Galtby i Korpo. Należy jednak wiedzieć, że opłata za
przewóz pojazdu jest wysoka (np. za samochód zapłacimy 77 EUR). Jest
ona dużo niższa, jeśli po drodze przenocujemy na archipelagu.
Jaki język obowiązuje na Alandach?
Szwedzki. Posługuje się nim ponad 90% mieszkańców. Jest on ważną
cechą narodowości i kultury Alandczyków. Powszechna jest też
znajomość angielskiego.
Jak wyglądają Alandy zimą? Czy jest tu nudno? Co robią mieszkańcy?
Większość obiektów turystycznych jest nieczynna. Na tej szerokości
geograficznej od listopada do końca lutego przez większą część doby
jest ciemno. Zimy nie są tu jednak tak mroźne, jak się powszechnie
uważa. Mieszkańcy wykazują w tym czasie szczególnie dużą aktywność
społeczną i kulturalną. Działa wiele stowarzyszeń, kółek
zainteresowań, zespołów folklorystycznych.
Wybieram się na ryby. Czy muszę mieć jakąś kartę wędkarską?
Tak. Alandy są podzielone na łowiska, na które kupuje się
odpowiednią kartę wędkarską. Można je nabyć w Informacji
Turystycznej, sklepach wędkarskich, niektórych sklepach spożywczych
i u osób prywatnych, właścicieli łowisk. Więcej informacji w firmie
Olafs Sportfiske, Olaf Pona, ul. Podgórna 61/14, 75-335 Koszalin,
tel. +48 601 522 850, e-mail [email protected]
Jak to jest właściwie z przynależnością Wysp do Unii Europejskiej?
Alandy są częścią Finlandii i w związku z tym są członkiem Unii
Europejskiej. Mieszkańcy wywalczyli sobie jednak przywilej w postaci
wyjątku do unijnego prawa podatkowego. Prawo to umożliwia m.in.
utrzymywanie sklepów wolnocłowych na promach, dzięki czemu egzystują
armatorzy promowi obsługujący te linie, dając z kolei zatrudnienie
Alandczykom.
Chcielibyśmy pójść do kościoła, ale na mszę katolicką. Czy jest taka
możliwość?
Msze katolickie odprawiane są sześć razy w roku, od stycznia do
kwietnia i od września do listopada, w soboty o godz. 10.00 w domu
parafialnym w Mariehamn przy Måsvägen 2 (Margaretagården).
Słyszeliśmy o Karcie Muzealnej. Co to jest takiego i gdzie ją można
kupić?
Karta kosztuje 8,50 EUR i uprawnia do wstępu do czterech dowolnych
muzeów. Normalny wstęp do muzeów wynosi od 3 do 5 EUR. Kartę można
nabyć w Informacji Turystycznej, hotelach, biurach podróży lub przy
wejściu do każdego muzeum.
Czy można płacić szwedzkimi koronami na Alandach?
Można, ale nie polecam z uwagi na niekorzystny kurs. Większość
sklepów i restauracji akceptuje korony. Oficjalną walutą jest jednak
euro.
Czy są na Wyspach tak piękne plaże piaszczyste, jak w Polsce?
Plaże piaszczyste występują w znikomych ilościach i w niczym nie
przypominają polskich. Nie jest tu też popularny zwyczaj leżenia na
plaży i opalania się. Dominuje turystyka czynna. W Mariehamn są trzy
plaże: Nabben, Gröna Udden i Lilla Holmen.
Jedziemy na Alandy i chcielibyśmy gospodarzom zrobić prezent. Co
najlepiej kupić?
Dużo zależy od wieku gospodarzy, ich zainteresowań i gustu, co
raczej trudno przewidzieć. Myślę, że najlepiej byłoby kupić coś,
czego tu nie ma. Np. polską kiełbasę suchą, kabanosy, dżem lub
konfitury, polski chleb, inne trwałe artykuły spożywcze. Alkoholu
raczej bym nie polecał, bo nie wiadomo jak zostanie przyjęty. Może
jakiś drobny wyrób regionalny - tkaninę, bieżnik, coś z Cepelii?
Ewentualnie obraz lub płytę CD z muzyką Chopina. W każdym razie coś,
co będzie się kojarzyć z Polską. |
![]()